Στις Κυκλάδες, ο πληθυσμός των κατσικιών έχει φτάσει τις δεκάδες χιλιάδες, δημιουργώντας μια από τις πιο πιεστικές περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις για νησιά όπως η Τήνος, η Σίφνος και η Άνδρος.
«Ό,τι δε χτίζεται για να εξυπηρετήσει τον τουρισμό, καταστρέφεται από τα κατσίκια», λέει στις «Βιώσιμες Κυκλάδες» ο Αντώνης Απέργης, κάτοικος της Τήνου και μέλος του πολιτιστικού και περιβαλλοντικού συλλόγου «Αμπασάδα».
Στην Τήνο εκτιμάται ότι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο του νησιού ζουν περίπου 30 κατσίκια. «Μπορεί να είναι και πάνω από 6-7 χιλιάδες. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του νησιού και οξύνεται χρόνο με τον χρόνο» μας λέει ο δήμαρχος Τήνου Παναγιώτης Κροντηράς. «Και δεν είναι μόνο σε εμάς. Μιλώντας με συναδέλφους, διαπιστώνω ότι αυτή η κατάσταση υπάρχει σε όλα τα νησιά των Κυκλάδων. Μιλάμε για άγρια ζώα που ζουν στο βουνό και κάνουν επιδρομές τη νύχτα για να βρουν τροφή. Κάποτε λέγανε ότι δεν τρώνε οπωροφόρα, όπως λεμονιές και πορτοκαλιές, γιατί τους φαίνονται πικρά. Τώρα έχουν αρχίσει να τα τρώνε και αυτά. Σε λίγο δεν θα υπάρχει ελιά στο νησί».
Υπεράριθμα σε πληθυσμούς και ανεξέλεγκτα στη φύση, χωρίς επιτήρηση ή φυσικό θηρευτή, τα κοπάδια των αδέσποτων κατσικιών αποτελούν μια από τις πιο κρίσιμες περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις για τις κοινότητες των Κυκλάδων και του Αιγαίου γενικότερα. Η υπερβόσκηση, συνέπεια της ανεξέλεγκτης αύξησης των πληθυσμών τους, αλλάζει ριζικά το φυσικό τοπίο των νησιών, προκαλώντας ανυπολόγιστες ζημιές στα οικοσυστήματα αλλά και τις καλλιέργειες.
Αν κάποτε η κτηνοτροφία αποτελούσε τρόπο διαχείρισης των πληθυσμών των ζώων και της βοσκής τους, αυτό σήμερα δεν ισχύει, καθώς οι ενεργοί κτηνοτρόφοι έχουν μειωθεί δραστικά. Ελλείψει διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης και με τις επιδοτήσεις να ενθαρρύνουν την αύξηση του ζωικού κεφαλαίου ανεξαρτήτως της παραγωγικής ή μη χρήσης του, η βιώσιμη κτηνοτροφία καθίσταται ανέφικτος στόχος.
Διογκούμενο πρόβλημα χωρίς λύση
Αντιμέτωπες με περιορισμένους πόρους και ένα ασαφές νομοθετικό πλαίσιο, οι τοπικές αρχές αδυνατούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά το ζήτημα. Η ένταση των αντιπαραθέσεων και των νομικών διαφορών λόγω των καταστροφών που προξενούνται από τα ζώα αυξάνονται συνεχώς.
«Φέτος “τα άγρια” καταστρέψανε τα αμπέλια μου. Πρόπερσι είχα βγάλει έναν τόνο μούστο και φέτος τίποτα, μου τα έφαγαν όλα. Ό,τι περιβολάκι υπάρχει, αν δεν το έχεις περιφραγμένο τρία μέτρα, τό ‘χασες!» μας έλεγε ο Ιωσήφ τον περασμένο μήνα που βρεθήκαμε στην Τήνο για να καταγράψουμε την Εβδομάδα Ξερολιθιάς.
Οι καταγγελίες για τις ζημιές που προκαλούν τα ανεπιτήρητα κατσίκια έχουν γίνει καθημερινό φαινόμενο. Κάτοικοι και αγρότες διαμαρτύρονται για κατεστραμμένες καλλιέργειες, εισβολές σε αυλές, ακόμη και τροχαία. «Έχω καθημερινές καταγγελίες και οχλήσεις για το ζήτημα» επισημαίνει ο δήμαρχος Τήνου. «Στο 90% των συνελεύσεων που κάνουμε στα χωριά για να μάθουμε τα προβλήματα των δημοτών, το πρώτο θέμα που μου βάζουν είναι αυτό».
Η εγκατάλειψη της παραδοσιακής κτηνοτροφίας, με τη μετατόπιση της οικονομικής δραστηριότητας των νησιών προς τον τουρισμό, δημιούργησε κενά στη διαχείριση των πληθυσμών των κατσικιών. Ενδεικτικά, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι ενεργές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις αιγών στο Ν. Αιγαίο από το 1999 έως το 2021 μειώθηκαν κατά 58%. «Το γεγονός ότι δεν έβρεχε, άρα και δεν υπήρχε βλάστηση να φάνε, τα οδήγησε όλο και πιο κοντά στους οικισμούς, προκαλώντας όλο και περισσότερες ζημιές. Τα βλέπουμε μέχρι και πάνω σε ταράτσες να προσπαθούν να βρουν τρόπο να επιβιώσουν», λέει ο δήμαρχος.
Όσοι επιμένουν να ασχολούνται με την καλλιέργεια της γης επιβαρύνονται για να προστατεύσουν τις ιδιοκτησίες τους με περιφράξεις. Πολλές φορές μάλιστα τα κατσίκια ανεβαίνουν το ένα πάνω στο άλλο για να τις υπερπηδήσουν, κάνοντας την προστασία των κτημάτων ακόμη πιο δύσκολη.
Διαβάστε περισσότερα : https://www.sustainablecyclades.gr/2025/01/28/nisia-ypo-tin-poliorkia-anepitiriton-zoon/